„Van Gogh pisał w swych listach o malarzach — a nie tylko o malarstwie. W dziełach ich widział nie tylko dobre obrazy, z których można się czegoś nauczyć, nie tylko ciekawą „fakturę" malarską, którą można naśladować, ale cały świat twórcy, jego otoczenie, jego kraj. O wielkim malarzu holenderskim XVII wieku. Halsie, Van Gogh pisał „Malował łazików, roześmianych uliczników, muzykantów i grubą kucharkę. Nie znał nic Innego [poza portretem], ale to [co malował] równe jest Rajowi Dantego, arcydziełom Michała Anioła i Rafaela, a nawet Grekom. Jest tak piękne jak Zola, tylko zdrowsze i weselsze, ale tak samo prawdziwe. Bo jego epoka była zdrowsza i nie tak smutna." Ten urywek z listu, do którego podobnych wiele da się znaleźć, świadczy, że malarza Van Gogha interesowała w obrazie nie — a w każdym razie nie tylko — strona estetycznotechniczna, ale cały świat ludzki w dziele sztuki zawarty.
Fragment ten, gdzie nazwiska twórców dzieł plastycznych splecione są z imionami pisarzy, świadczy również o tym, jak bliska była mu dziedzina słowa pisanego. Van Gogh sam pisze świetnie; jego wyobraźnia i bogactwo myśli znajdują piękny wyraz literacki w listach do brata i przyjaciół. Czytanie, książki — to obok malarstwa jego wielka pasja „Mam nieodpartą pasję do książek, pragnę nieustannie uczyć się, studiować, tak samo jak pragnę pożywienia." Wizerunek człowieka czytającego był dla niego typowym obrazem człowieka współczesnego; ta myśl dawała mu radość. „Stary człowiek czytający żółtą książkę, a obok niego róża i kilka pędzli akwarelowych w szklance z wodą... To są rzeczy, które pocieszają, pozwalają widzieć życie współczesne tak jasnym, mimo jego nieuniknionych smutków." Żółta książka była dla Van Gogha symbolem współczesnej mu literatury francuskiej, którą kochał i której zawdzięczał szerokie horyzonty myślowe, wyzwolenie z ciasnego kalwinizmu domu rodzinnego „Gdy ojciec widzi mnie czytającego francuską książkę Micheleta czy Victora Hugo, myśli o podpalaczach, mordercach i wszelkiego rodzaju niemoralności" — pisał Vincent.“(4)